Lập trình

Nguồn mở đã kém an toàn hơn

2009-09-30T05:58:00Z

Theo đánh giá từ Công ty CMC InfoSec, xu hướng công khai mã nguồn của virus hiện đang hình thành. Việc công khai mã nguồn virus đã góp phần làm cho số lượng mã độc (malware) tăng lên không ngừng cả về số lượng lẫn mức độ nguy hiểm.

Bất kì một tác giả viết virus nào có kiến thức bình thường về hệ thống, nếu có mã virus trong tay thì đều có thể thay đổi mã virus để tạo ra biến thể mới. Đây là một thách thức không nhỏ cho các hãng sản xuất phần mềm diệt virus.

Bên cạnh đó, các hãng bảo mật trên thế giới cũng nhận định rằng các phần mềm bảo mật hiện nay đã bị virus "vượt mặt" về khả năng phản ứng. Chính vì vậy, các hãng bảo mật đang liên tục nghiên cứu những công nghệ và kĩ thuật mới để mang lại hiệu quả tốt nhất trong việc hạn chế và ngăn chặn tốc độ bùng phát của virus hiện nay.

Trước đây, những kẻ viết virus thường dồn sức tấn công nền tảng Windows, vì sản phẩm này chiếm thị phần rất lớn trên thế giới, tuy nhiên hiện nay thị phần máy tính sử dụng mã nguồn mở Mac và Unix/Linux gia tăng và trở thành mỏ vàng thu hút sự quan tâm của giới tin tặc.

Hệ điều hành nguồn mở không còn an toàn nữa, tác giả mã độc đang nỗ lực di chuyển địa bàn hoạt động sang những máy tính mã nguồn mở bằng cách tiền hành cài đặt phần mềm mã độc trong hệ điều hành mở để đánh cắp thông tin tài chính, thông tin cá nhân, và họ còn hy vọng mở rộng thêm tính năng của các Trojan cũ. Ở đâu sinh lợi ở đó có tội phạm.

Sự gia tăng tấn công các máy chủ web sử dụng hệ điều hành Linux gia tăng, trong khi đó những vụ tấn công vào hệ thống Windows cũng không có dấu hiệu giảm. Hệ điều hành mã nguồn mở cũng có những lỗ hổng và tất cả các lỗ hổng bảo mật trên các loại hệ thống đều có thể bị khai thác.

Người dùng quá tin tưởng vào sự an toàn của hệ điều hành mã nguồn mở với quan niệm “Hệ điều hành mã nguồn mở không bị virus tấn công”. Giờ đây người dùng cần phải thay đổi cách nghĩ này và cần phải biết không có hệ điều hành là an toàn nếu như họ không có biện pháp bảo vệ.

Vì thế, các nhà cung cấp giải pháp bảo mật cần phải chuẩn bị một lượng tài chính tương đối để đầu tư cho công việc ngăn chặn việc tấn công hệ thống mã nguồn mở.

Học nghề thiết kế web

2008-09-29T06:28:00Z

Nếu bạn muốn bước chân vào lãnh vực này thì bài viết sẽ gợi ý cho bạn cần chuẩn bị ra sao, học theo những môn nào... Không cần phải vắt óc và căng thẳng vì các thuật toán như trong ngành công nghệ phần mềm, bạn vẫn có thể đeo đuổi được niềm đam mê lập trình của mình qua nghề thiết kế trang web. Với khoảng 1/4 dân số Việt Nam đang sử dụng Internet hàng ngày như hiện nay và các dịch vụ kinh doanh qua mạng Internet đang gia tăng từng ngày..., bạn không phải lo đến chuyện đất dụng võ khi học nghề thiết kế web.

Kỹ năng mỹ thuật

Về cơ bản, bạn chỉ cần biết dùng tương đối thành thạo các phần mềm đồ họa như Photoshop, Flash, CorelDraw là có thể đảm đương được khâu thiết kế giao diện, thường là trang chủ, cho một website. Photoshop sẽ giúp bạn xử lý một số hình ảnh làm hình nền cho trang web, tạo các nút bấm, ghép hình để tạo banner, hoặc dùng tiện ích ImageReady có trong bộ Photoshop để tạo ra các hình động dạng GIF. Còn với flash, bạn có thể tạo được các hình ảnh động dạng SWF có dung lượng nhẹ hơn nhiều so với dạng GIF, thường dùng làm trang chủ của một website; hơn nữa, flash còn cho phép bạn nhúng các mã lệnh (như khi lập trình) vào để thực hiện các thao tác chuyển động thay vì phải tạo ra từng frame như ở ImageReady.

CorelDraw ít được sử dụng trong thiết kế giao diện website nhưng nếu biết dùng nó, bạn sẽ tạo ra những trang web có giao diện mới lạ nhờ biết kết hợp nó với 2 phần mềm nói trên. Ngoài ra, bạn cần trang bị thêm các kiến thức về kỹ thuật phối màu và bố cục trình bày để tạo ra các giao diện dễ nhìn. Tùy theo từng ngành nghề, các doanh nghiệp thường chọn các cấu trúc website khác nhau. Có nơi yêu cầu thiết kế hoàn toàn bằng flash để trình diễn các sản phẩm cho bắt mắt, một số khác chỉ cần dùng flash ở trang chủ, còn lại đa số đều muốn thiết kế đơn giản và dễ thao tác.

Kỹ năng lập trình

Như đã đề cập ở trên, bạn không cần trang bị nhiều kỹ năng về lập trình khi thiết kế web. Đầu tiên, bạn sẽ làm quen với các thẻ lệnh HTML để biết cách dùng chúng, đây là phần kiến thức nền để bạn tiếp cận với lập trình web. Sau đó, bạn sẽ được làm quen với 1 trong 2 phần mềm FrontPage hoặc Dreamweaver để tạo nhanh các trang web với thao tác cửa sổ như khi soạn thảo văn bản trong Word, thay vì phải viết từng thẻ mã lệnh HTML như trước đó. Và để làm quen với kỹ năng lập trình, bạn sẽ tiếp cận cách dùng JavaScript. Đơn giản, chỉ cần bấy nhiêu thôi là bạn đã có thể thiết kế một trang web hoàn chỉnh, tuy nhiên mức độ xử lý thông tin và khả năng tương tác với khách truy cập chưa nhiều, bởi phần lớn các chức năng trên trang web là tĩnh. Do vậy, để bước vào con đường chuyên nghiệp của lập trình web, bạn sẽ học tiếp các ngôn ngữ lập trình web thực thụ như ASP, PHP cùng với các thao tác trên cơ sở dữ liệu. Trước tiên, bạn sẽ học về cách tổ chức và thao tác trên cơ sở dữ liệu bằng phần mềm Access hoặc viết các câu lệnh truy vấn trong SQL hoặc MySQL.

Vấn đề tổ chức và quản lý cơ sở dữ liệu ở các website động là cực kỳ quan trọng, nên nếu bạn lĩnh hội được nhiều về cơ sở dữ liệu thì sẽ dễ dàng tiếp cận thêm các ngôn ngữ lập trình web. Sau đó bạn sẽ học cách lập trình trong PHP hay ASP, cũng như tạo các server ảo Apache, IIS (Internet Information Services) để chạy các lệnh vừa lập trình. Ngoài các ngôn ngữ lập trình trang web, bạn có thể dùng các công cụ phần mềm nguồn mở có trên mạng Internet để tạo ra các trang web theo cấu trúc có sẵn. Hiện nay, các công cụ này rất nhiều, bạn có thể chọn vBulletin, Joomla, Smarty, dojo... Tuy nhiên, bạn cũng phải hiểu biết về lập trình web để chỉnh sửa và nhúng thêm các chức năng tương tác với khách truy cập.

Lựa chọn

Nếu có điều kiện, bạn có thể đăng ký học các lớp kỹ thuật viên công nghệ web ở các trung tâm tin học, tuy nhiên học phí tương đối cao vì chương trình học gồm nhiều giai đoạn. Trường hợp đã biết tin học căn bản, bạn có thể đăng ký học các khóa đào tạo ngắn hạn về Photoshop, Flash hoặc tự học; sau đó đăng ký học các lớp thiết kế web, lập trình web. Thời gian học cũng khá nhanh, 18 tháng đối với những người mới bắt đầu làm quen với máy tính, hoặc vài tháng cho những người biết sử dụng thành thạo máy tính. Qua phần trình bày trên, bạn có thể học và làm từ A - Z cho một website, hoặc cũng có thể chỉ đảm nhận phần lập trình tạo trang web, còn phần thiết kế giao diện trang web nhường lại cho các đồng nghiệp. Đây cũng chính là xu hướng tổ chức công việc trong các công ty nhận thiết kế website hiện nay.

CTThanh - VietCNTT.com

Đi dạo cùng J2ME - Phần 1

2008-09-28T14:23:00Z

J2ME là gì?

J2ME là viết tắt của Java 2 Micro Edition. J2ME được thiết kết cho các thiết bị nhỏ ví dụ như mobile phone, các thiết bị điều khiển từ xa, các thiết bị khác như PDA, v.v...

Có rất nhiều khác biệt giữa J2ME và các phiên bản khác của Java triển khai trên nền PC, mà lí do chính là các thiết bị mục tiêu của J2ME có rất nhiều sự khác biệt so với PC.

Một vài điểm khác biệt giữa các “thiết bị J2ME” so với PC là:

Hạn chế về tốc độ của bộ vi xử lý
Hạn chế về bộ nhớ hệ thống
Hạn chế về khả năng lưu trữ
Màn hình hiển thị nhỏ
Hạn chế về nguồn năng lượng
Khả năng kết nối Internet yếu.

J2ME đã được thiết kế với tất cả những cân nhắc đối với các yếu tố kể trên. Các thiết bị được thiết kế tương thích với J2ME đều bao gồm một phiên bản mini của Java Virtual Machine (JVM) được tích hợp sẵn trong đó, phiên bản này còn có tên gọi là KVM, rất nhỏ gọn và phù hợp với các thiết bị nhỏ. KVM cho phép thực thi các chương trình Java viết trên nền J2ME, những chương trình này còn được gọi là các MIDlet. Các midlet không gì khác là một chương trình viết bằng Java (tuy có đôi chút khác biệt) khai thác các Java API mà J2ME cung cấp, chúng tạo ra sức mạnh mới cho các thiết bị.

Các ứng dụng J2ME có thể làm được nhiều điều hơn những gì chúng ta tưởng, một vài trong số chúng có thể được liệt kê ra đây:

Tạo các kết nối UDP (User Datagram Protocol- một giao thức của bộ giao thức TCP/IP) tới các server hoặc giữa 2 thiết bị.
Tạo các kết nối HTTP tới các HTTP sever từ đó tạo nên các ứng dụng phong phú.
Tạo các kết nối kiểu Socket
Quét mã vạch.
Lập trình kết nối Bluetooth
.... và còn rất nhiều khả năng khác của J2ME phụ thuộc vào trí tưởng tượng của bạn.

Về kiến trúc, J2ME có thể được chia làm 3 tầng như sau:

Ở đây ta không đi quá sâu vào phân tích ý nghĩa và đặc điểm chi tiết các tầng để tránh sự phức tạp cho bài viết. Các bạn có thể tham khảo thêm trong nhiều tài liệu về J2ME. Dưới đây là một vài nét mô tả sơ lược:

Tầng dưới cùng là Configuration (Cấu hình) bao gồm một JVM (một phiên bản thu nhỏ của JVM hay còn gọi là KVM) và một số các class cơ bản. Hiện tại Sun đưa ra 2 cấu hình là CLDC (Connected Limited Device Configuration-Cấu hình thiết bị kết nối giới hạn) và CDC (Connected Device Configuration- Cấu hình thiêt bị kết nối). Bảng dưới đây cho ta thấy sự khác biệt giữa 2 loại cấu hình:

	CLCD	CDC
Ram	32 KB – 512 KB	256 KB trở lên
Rom	128 KB – 512 KB	512 KB trở lên
Nguồn năng lượng	Có giới hạn	Không giới hạn
Network	Chậm	Nhanh

Tầng cao hơn là Profile bao gồm các thư viện lập trình cơ bản dùng để phát triển các ứng dụng tương ứng với từng dòng thiết bị. Có 3 profile phổ biến là MIDP (Mobile Information Device Profile ), PDA profile, và Foundation profile. Mỗi profile đó có chứa một tập hợp các API khác nhau do vậy ứng dụng phát triển trên profile nào chỉ chạy được trên các thiết bị hỗ trợ profile đó.
Tầng trên cùng là Optional Packages (JSR - Java Specification Request) bao gồm các gói thư viện lập trình bổ xung, khi triển khai ứng dụng các gói này cũng phải được phân phối theo ứng dụng của bạn (phần lớn đây là các gói thư viện mà các nhà cung cấp thiết bị di động tích hợp trong sản phẩm của họ để phát triển các tính năng bổ xung như xử lý âm thanh, đồ họa 3D ...).

Cả hai tầng Configuration và Profile được cung cấp bởi các nhà sản xuất thiết bị và được nhúng trực tiếp vào các thiết bị. Trong bài viết này chúng ta sẽ chỉ tập trung vào configuration và profile thông dụng nhất được biết đến nhiều là CLDC và MIDP với các phiên bản là CLDC 1.1 và MIDP 2.0.

Tuy nhiên đối với lập trình viên thì thường quan tâm đến các thư viện mà J2ME cung cấp. Bảng sau đây cho các bạn cái nhìn tổng quan về các gói thư viện lập trình của CLDC và MIDP:

	Java API packages	Mô tả
General APIs:	java.lang	Chứa các class Java cơ bản
	java.io	Quản lý việc xuất/nhập của hệ thống
	java.util	Chứa các lớp hỗ trợ việc tính thời gian và thao tác với tập hợp
	javax.microedition	Quản lý kết nối hệ thống
+ MIDP 1.0	javax.microedition.io	Hỗ trợ HTTP
	javax.microedition.lcdui	Hỗ trợ xử lý giao diện người dùng
	javax.microedition.rms	Quản lý lưu trữ dữ liệu
	javax.microedition.midlet	Chứa các base class của ứng dụng Java ME
+ MIDP 2.0	javax.microedition.media	Xử lý âm thanh (là một phần của gói JSR 135 Java Mobile Media API)
	javax.microedition.lcdui.game	Hỗ trợ lập trình game
	javax.microedition.pki	Hỗ trợ bảo mật
+ Optional packages (JSR)	javax.microedition.messaging	Xử lý việc gửi và nhận tin nhắn MMS, SMS
	javax.microedition.pim	Truy cập vào danh bạ điện thoại
	javax.microedition.io.file	Tương tác với các file trong bộ nhớ lưu trữ (ổ cứng, thẻ nhớ v.v...).
	...

2- Cần những công cụ nào để lập trình với J2ME?

Để có thể lập trình các ứng dụng trên nền J2ME (hay còn gọi là các MIDlets) bạn cần cài tối thiểu các công cụ sau đây:

JDK version 1.4.2 trở lên
J2ME Wireless toolkit : gói phần mềm này cung cấp cho bạn một trình giả lập các thiết bị di động (kèm theo các API tương ứng), và công cụ biên dịch, debug, v.v... nhưng không kèm theo trình hỗ trợ viết code. (các hãng sản xuất thiết bị di động thường cung cấp một công cụ riêng tương tự tuy nhiên trong bài viết này ta sử dụng công cụ của SUN)
Một ứng dụng hỗ trợ viết code: ví dụ JCreator, Eclipse, Netbeans v.v... Với JCreator bạn phải cấu hình bằng tay, với Eclipse bạn phải cài thêm EclipseME plugin, với Netbeans version 6.0 bạn chỉ cần chọn gói Mobility là đã đầy đủ, không cần cài thêm J2ME wireless toolkit.

Trong bài viết này chúng ta sử dụng công cụ Netbeans version 6.0, tất nhiên để bắt đầu một cách đơn giản bạn cũng có thể dùng Notepad kết hợp với Sun wireless toolkit để biên dịch và chạy chương trình.

Trước khi bắt tay vào viết một ứng dụng cụ thể ta hãy dành một chút thời gian tìm hiểu cấu trúc thư mục của bộ J2ME wireless toolkit. Sau khi cài đặt, mặc định trong môi trương Windows thì thư mục của wireless toolkit là C:\WTK[version]. Bảng sau liệt kê các thư mục và chức năng tương ứng:

Folder	Mô tả
appdb	Thư mục này được trình giả lập truy xuất như là hệ thống file sytem của các thiết bị di động
apps	Chứa các Midlets mẫu hoặc các Midlets do toolkit tạo ra.
bin	Chứa toàn bộ các công cụ của bộ toolkit
docs	Chứa các tài liệu mô tả các API cho MIDP 1.0 và MIDP 2.0
lib	Chứa các thư viện (các file .jar) của MIDP và CLDC và các gói thư viện tùy chọn
sessions	Lưu network và profiling session
wtkbin	Chứa các thư viện riêng của bộ toolkit và các thư mục cấu hình cho các thiết bị giả lập

----------to be continued----------

JavaScript và lập trình hướng đối tượng - Phần 3

2008-08-18T07:28:00Z

4- Private & public

Hầu hết các ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng quen thuộc như Java hay C# đều hỗ trợ từ khóa public và private cho các thuộc tính cũng như phương thức trong class. Với JavaScript chúng ta cũng có thể tạo ra các pattern để giả lập hai từ khóa này trong các class (cũng giả lập luôn!!):

Private variables: những biến được khai báo với từ khóa var bên trong object, chỉ có thể được truy nhập bởi các hàm riêng (private functions) hoặc các phương thức đặc quyền(privileged methods) của object.

Private functions: những hàm được khai báo kiểu inline hoặc khai báo kiểu var functionName=function(){...} và được truy cập bởi các phương thức đặc quyền bên trong object.

Privileged methods: những hàm được khai báo kiểu this.methodName=function(){...} bên trong object. Những hàm này có thể được gọi bên ngoài tới object.

Public property: là những thuộc tính được khai báo kiểu this.propertyName, những thuộc tính này có thể thay đổi từ bên ngoài của object.

Public method: là những phương thức được khai báo kiểu ClassName.prototype.methodName=function(){...}, những phương thức này có thể được gọi từ bên ngoài object.

Static property: những thuộc tính được khai báo kiểu ClassName.propertyName=someValue.

Prototype property: những thuộc tính được khai báo kiểu ClassName.prototype.propertyName=someValue.

Hoặc chúng ta có thể xây đựng một cách đơn giản theo các Pattern dưới đây:

//Public:

function Constructor(...) {

this.membername = value;

}
Constructor.prototype.membername = value;

//Private:

function Constructor(...) {

var that = this;
var membername = value;

function membername(...) {...}

}

//chú ý

function membername(...) {...}

//có thể thay thế cho

var membername = function membername(...) {...};

//Privileged

function Constructor(...) {

this.membername = function (...) {...};

}

5- Kế thừa với prototype

Nếu như các bạn đã từng tìm hiểu về kế thừa với JavaScript thì hẳn các bạn nhận ra rằng có khá nhiều cách để cài đặt, tuy nhiên trong bài viết này tôi sẽ chỉ giới thiệu một cách mà theo cá nhân là khá đơn giản và tiện lợi khi triển khai, đó là sử dụng prototype và constructor.

Trước hết, giả sử chúng ta có hai class ParentClass và ChildClass. Để thực hiện cho ChildClass kế thừa ParentClass ta lần lượt các bước sau:

Cho prototype của ChildClass là một thể hiện của ParentClass:ChildClass.prototype=new ParentClass();

Cài đặt lại thuộc tính constructor cho ChildClass: ChildClass.prototype.constructor=ChildClass;

Như vậy với hai bước đơn giản ta đã thực hiện được kế thừa trong JavaScript. Tuy nhiên còn khá nhiều vấn đề nảy sinh trong khi bạn xây dựng các class phức tạp, ví dụ như làm thế nào để gọi phương thức của ParentClass trong khi ChildClass đã overridden nó, hay vấn đề về virtual class tức là class chỉ có thể kế thừa mà không cho phép tạo một thể hiện cho nó. Chúng ta sẽ lần lượt giải quyết vấn đề này tiếp sau đây.

Nhưng trước khi đi vào các vấn đề đã nêu ta hãy làm một ví dụ thú vị sau:

//Class Động vật có vú

function Mammal(name){

this.name=name;

this.offspring=[];//Mùa sinh sản!!!

}

//Phương thức sinh con (hoặc có con)

Mammal.prototype.haveABaby=function(){

var newBaby=new Mammal("Baby "+this.name); this.offspring.push(newBaby);

return newBaby;

}

//Hàm trả về tên con vật

Mammal.prototype.toString=function(){

return '[Mammal "'+this.name+'"]';

}

//Class Mèo kế thừa Class Động vật có vú

Cat.prototype = new Mammal();

Cat.prototype.constructor=Cat;

//Constructor của class Cat

function Cat(name){

this.name=name;

}

//Hàm trả về tên con vật

Cat.prototype.toString=function(){

return '[Cat "'+this.name+'"]';

}

//Tạo Mr.Bill !!!

var someAnimal = new Mammal('Mr. Bill');

//Tạo mèo Tom

var myPet = new Cat('Tom');

alert('someAnimal is '+someAnimal);

//Trả về 'someAnimal is [Mammal "Mr. Bill"]'

alert('myPet is '+myPet);

//Trả về 'myPet is [Cat "Tom"]'

//Cho mèo sinh con (kế thừa từ Mammal)

myPet.haveABaby();

//Thông báo về số con của mèo Tom

alert(myPet.offspring.length);

alert(myPet.offspring[0]);

//Trả về [Mammal "Baby Tom"]'

*Vấn đề Super & Sub Class

Hãy thử mở rộng ví dụ trên để ta có dịp minh họa cách mà một class con gọi đến một phương thức của class cha trong khi nó đã được overridden. Ta sẽ muốn rằng ngay sau khi mèo con được sinh ra nó sẽ kêu một tiếng "meeoo!" chẳng hạn. Để làm được điều này ta sẽ viết một hàm haveBaby của riêng class Cat trong đó sẽ gọi lại hàm haveBaby trong class Mammal:

Cat.prototype.haveABaby=function(){

Mammal.prototype.haveABaby.call(this);

alert("mew!");

}

Ở đây, các bạn hãy nhớ lại cách thức sử dụng phương thức call của đối tượng Function mà ta đã từng đề cập. Như vậy với việc sử dụng call() ta hoàn toàn có thể làm được giống như phương thức "super()" trong Java và các ngôn ngữ khác.

Do vậy, từ bây giờ để cho tiện thì tại sao chúng ta không cài đặt luôn một "super" cho class của chúng ta. Làm điều đó không mấy phiền hà như sau:

Cat.prototype=newMammal();

Cat.prototype.constructor=Cat;

Cat.prototype.parent=Mammal.prototype;//"super"

...

Cat.prototype.haveABaby=function(){

var theKitten = this.parent.haveABaby.call(this);

//"super(this)"

alert("mew!");

return theKitten;

}

//Các bạn sẽ có thắc mắc nhỏ là tại sao không dùng từ super thay cho parent? Lí do là vì hình như JavaScript có ý định sài từ này trong các phiên bản tương lai thì phải! Một điều nữa nếu bạn băn khoăn là từ parent đã được DOM sử dụng khi truy cập đến các node, điều này thì cứ vô tư đi vì đây là JavaScript mà!!!:D

*Vấn đề virtual Class

Một số ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng có giải quyêt vấn đề về virtual class, tức là một class không thể có một thể hiện của chính nó, nhưng có thể kế thừa từ nó. Như trong ví dụ trên, ta muốn thêm vào một class LivingThing mà Mammal sẽ kế thừa từ nó, nhưng ta không muốn ai đó lại có thể tạo ra một LivingThing không mong muốn (chẳng hạn LivingStone!!:P). Với JavaScript ta có thể thực hiện điều này bằng cách thay thế function bằng một object cho virtual class.

//Khai báo class kiểu JSON

LivingThing={

beBorn : function(){

this.alive=true;

}

//...

Mammal.prototype = LivingThing;

Mammal.prototype.parent = LivingThing;

//Để ý rằng không phải là 'LivingThing.prototype'

Mammal.prototype.haveABaby=function(){

this.parent.beBorn.call(this);

var newBaby=new this.constructor("Baby "+this.name);

this.offspring.push(newBaby);

return newBaby;

}

Như vậy nếu một ai đó khai báo như sau:

var stone= new LivingThing(); // Sẽ gây lỗi

Bởi vì LivingThing bây giờ không phải là kiểu function mà có kiểu là object, do đó không thể coi nó như là một constructor với từ khóa new.

Như các bạn đã thấy, với cách cài đặt kế thừa trên ta luôn phải thực hiện hai dòng lệnh bắt buộc mỗi khi thực hiện kế thừa. Để cho tiện lợi, ta có thể mở rộng khả năng này cho bản thân object Function trong JavaScript, và coi đó như là một thuộc tính vốn có của BLOCKED SCRIPT

Function.prototype.inheritsFrom=function(parentClsOrObj){

        if (parentClsOrObj.constructor == Function ){
            //Normal Inheritance
            this.prototype = new parentClsOrObj;
            this.prototype.constructor = this;
            this.prototype.parent=parentClsOrObj.prototype;

        }
        else
        {
            //Pure Virtual Inheritance
            this.prototype = parentClsOrObj;
            this.prototype.constructor = this;
            this.prototype.parent = parentClsOrObj;
        }
        return this;
    }
    //
    //
    LivingThing = {
        beBorn : function(){
            this.alive = true;
        }
    }
    //
    //
    function Mammal(name){
        this.name=name;
        this.offspring=[];
    }
    Mammal.inheritsFrom( LivingThing );
    Mammal.prototype.haveABaby=function(){
        this.parent.beBorn.call(this);
        var newBaby=new this.constructor( "Baby "+this.name);
        this.offspring.push(newBaby);
        return newBaby;
    }
    //
    //
    function Cat( name ){
        this.name=name;
    }
    Cat.inheritsFrom( Mammal );
    Cat.prototype.haveABaby=function(){
        var theKitten = this.parent.haveABaby.call(this);
        alert("mew!");
        return theKitten;
    }
    Cat.prototype.toString=function(){
        return '[Cat "'+this.name+'"]';
    }
    //
    //
    var tom = new Cat( "Tom" );
    var kitten = tom.haveABaby( ); // mew!
    alert( kitten ); // [Cat "Baby Tom"]

////////////////////////////////////////////////////////

Phù!!!Giá như JavaScript hỗ trợ tốt OOP thì đỡ biết mấy!

JavaScript và lập trình hướng đối tượng - Phần 2

2008-08-18T07:09:00Z

Class và prototype

1- Xây dựng class trong JavaScript

Trong lập trình hướng đối tượng, chúng ta thường tạo những đối tượng từ các lớp (class), trong đó các object được coi như là trường hợp cụ thể của một lớp. Cả hai ngôn ngữ Java và JavaScript đều cung cấp cho chúng ta từ khóa new dùng để tạo một thể hiện của một đối tượng đã được định nghĩa trước đó.

Trong Java, mọi thứ đều là object, và được phát triển từ class nguyên thủy là java.lang.Object. Chắc hẳn nếu bạn là lập trình viên Java hẳn sẽ thấy câu lệnh sau khá quen thuộc:

[quote] MyObject myObj=new MyObject(arg1,arg2);[/quote]

Với JavaScript cũng có cách khai báo rất giống như vậy:

[quote] var myObj= new MyObject(arg1, arg2);[/quote]

Nhưng có một sự khác biệt lớn về bản chất đó là chúng ta hoàn toàn không định nghĩa lớp MyObject như trong Java mà thay vào đó là một hàm thật sự có cùng tên:

[quote]    function MyObject(){
        //do something here
    }

[/quote]

Để minh họa cho điều này, ta xét ví dụ sau khai báo một class Animal với các thuộc tính đơn giản như name, food và phương thức đơn giản là eat:

function Animal(name, food){

        //Thuộc tính
        this.name=name; //Tên con vật, hoặc tên loài
        this.food=food; //Loại thức ăn có thể ăn

        //Phương thức
        this.eat=function(something){

if(something===food){ //Nếu thức ăn phù hợp

alert('This is very delicious');

}else{

alert("I don't like this");

}

var myAnimal = new Animal("Cat","Mouse");

myAnimal.eat("Mouse");// This is very delicious

Trong ví dụ trên, một lần nữa ta sử dụng từ khóa this, với cấu trúc trên thì ta có thể hiểu this là đối tượng được tạo ra sau từ khóa new.

Tất nhiên với cách khai báo như vậy mọi việc đều OK, nhưng nếu đi sâu hơn một chút chúng ta sẽ thấy: đầu tiên, cho mỗi thể hiện của class Animal mà chúng ta tạo ra, chúng ta cũng tạo ra một hàm eat() mới, điều này dẫn đến vấn đề về bộ nhớ và tốc độ xử lý nếu bạn có ý định tạo ra rất nhiều đối tượng trong chương trình từ class Animal (ví dụ tạo một đàn kiến chẳng hạn!!!); thứ nữa, khi làm việc với các DOM (Document Object Model), chúng ta sẽ gặp phải vô số vấn đề rắc rối không mong đợi. Chính vì vậy bây giờ ta hãy thử một cách khác an toàn hơn, và nó được biết đến cái tên khá lạ tai: prototype-base.

2- Prototype

Prototype là gì vậy? Thực ra đây là một thuộc tính sẵn có trong mọi object trong JavaScript (trong JavaScrip thuộc tính cũng có thể là một đối tượng, ta sẽ đề cập chi tiết hơn về điều này sau), đây có thể coi là nét đặc trưng của JavaScript mà các ngôn ngữ hướng đối tượng khác không có. Các hàm cũng như các thuộc tính đều có thể kết hợp được với prototype. Prototype và từ khóa new có thể làm việc cùng nhau, khi một đối tượng được tạo bởi từ khóa new thì tất cả các thuộc tính và phương thức prototype đều được gắn vào đối tượng mới đó. Điều này nghe có vẻ lạ và rắc rối, nhưng khá là hiệu quả:

Ta xây dựng lại class Animal theo phong cách prototype như sau:

function Animal(name, food){

//Thuộc tính

this.name=name; //Tên con vật, hoặc tên loài

this.food=food; //Loại thức ăn có thể ăn

}

Animal.prototype.eat=function(something){

if(something===this.food){//Nếu thức ăn phù hợp

alert('This is very delicious');

}else{

alert("I don't like this");

}

var myAnimal = new Animal("Cat","Mouse");

myAnimal.eat("Mouse");// This is very delicious

Như vậy đầu tiên chúng ta vẫn khai báo class với các thuộc tính bình thường, sau đó đối với các phương thức ta chỉ việc gắn nó vào prototype như trên. Khi chúng ta tạo một thể hiện của class thì phương thức được gắn vào object đó mà không phải tạo mới, và từ khóa this sẽ đảm bảo rằng trường food là của object vừa tạo.

Trong việc thao tác với prototype, có một lưu ý là mọi object được tạo ra sau prototype thì sẽ được gắn các thuộc tính hoặc phương thức được khai báo kiểu prototype trước đó, ví dụ:

myObject.prototype.color="red";

var myObj1=new myObject();

myObject.prototype.color="blue";

myObject.prototype.sound="boom!";

var myObj2=new myObject();

alert(myObj1.color); //red

alert(myObj2.color); //blue

alert(myObj2.sound); //boom!

alert(myObj1.sound); //erro!

Khi đó myObj1 chỉ có thuộc tính color với giá trị là red, còn myObj2 có thêm thuộc tính sound và giá trị color là blue.

*Mở rộng một object trong JavaScript

Trên thực tế, cơ chế prototype còn có thể áp dụng cho các đối tượng xây dựng sẵn trong JavaScript, ta có thể dùng nó để mở rộng các đối tượng này. Một ví dụ rất hữu ích là mở rộng đối tượng Array như sau:

Array.prototype.indexof=function(obj){

var result=-1;

for(var i=0;i

if(this[i]==obj){

return i;

break;

}

return result;

}

var ary=new Array();

ary=["one","two","three"];

alert(ary.indexof("one")) //0

Ví dụ trên, ta mở rộng Array bằng cách thêm vào một phương thức indexof tính chỉ số của một phần tử trong mảng, nếu đối tượng không có trong mảng thì trả về giá trị là -1;

3- Cơ chế của prototype

Một câu hỏi sẽ được đặt ra là cơ chế hoạt động của prototype như thế nào? Tại sao với prototype ta có thể giả lập khá nhiều các đặc tính hướng đối tượng? Thật ra prototype lại có một cơ chế hoạt động khá đơn giản: Mỗi khi bạn thực hiện thao tác với thuộc tính và phương thức của một đối tượng nào đó trong JavaScript, thì trình thông dịch sẽ thực hiện các bước tuần tự sau để xác định thuộc tính hay phương thức nào được thực thi:

Nếu thuộc tính hay phương thức của đối tượng đang xét có giá trị hoặc đã được gán giá trị thì thuộc tính hay phương thức đó được sử dụng.
Nếu không thì kiểm tra giá trị của thuộc tính của prototype trong cấu trúc của object.
Cứ tiếp tục như vậy cho đến khi tìm thấy thuộc tính phù hợp (thuộc tính đã được gán giá trị) hoặc giá trị tìm được là kiểu Object.

Chính vì vậy bất cứ khi nào muốn thêm một thuộc tính hay gắn thêm một phương thức mới cho một object bất kỳ ta chỉ việc khai báo nó như là thuộc tính của prototype.

Để thấy rõ hơn điều này ta sẽ cùng nhau tìm hiểu sâu hơn một chút về các thuộc tính và phương thức của các đối tượng cài đặt sẵn bên trong JavaScript là Object và Function

a) Object:

Thuộc tính:

constructor

prototype

Phương thưc:

hasOwnProperty()

isPrototypeOf()

toString()

valueOf()

toLocaleString()

Ở đây chúng ta chỉ cần lưu ý phương thức khá đặc biệt đó là hasOwnProperty();

Với hasOwnProperty() sẽ trả về giá trị true nếu object đang xét có thuộc tính nào đó nhưng không phải là thuộc tính được khai báo kiểu mở rộng prototype, ví dụ:

var myObj=new Object();

myObj.firstProperty="xyz";

myObj.prototype.secondProperty="abc";

alert(myObj.hasOwnProperty("firstProperty")) //true

alert(myObj.hasOwnProperty("fdasffsdf")) //false

alert(myObj.hasOwnProperty("secondProperty")) //false

b) Function

Thuộc tính:

constructor

prototype

arguments

arity

caller

length

Phương thức:

apply()

call()

toString()

valueOf()

Với đối tượng Function, chúng ta sẽ tìm hiểu kĩ hơn một chút bởi lẽ đây là đối tượng chính dùng trong lập trình OOP với JavaScript.

Thuộc tính constructor: thuộc tính này trả về một constructor mà từ đó object được tạo ra, ví dụ:

var myFunc=new Function();

alert(myFunc.constructor); // kết quả sẽ là Function

Lưu ý rằng thuộc tính này chỉ có trong các biến có kiểu object, nên với một biến bất kỳ muốn sử dụng constructor thì ta phải kiểm tra kiểu trước khi sử dụng, ví dụ.

if(typeof myVar =="object"){

alert(myVar.constructor);

}

Thuộc tính arguments: arguments thực chất là một mảng chứa các tham số cho function, khi function được gán cho một đối số thì đối số này sẽ được đẩy vào mảng arguments, ta xét ví dụ sau:

function test(){

var arg=test.arguments;

for(var i=0;i

alert(arg[i]);

}

test(1,"a");// sẽ đưa ra giá trị 1 và sau đó là "a"

Để ý rằng hàm test ban đầu không khai báo tham số, nhưng khi chạy ta đã thêm hai tham số vào cho nó do vậy trong arguments sẽ có 2 giá trị.

Phương thức call() và apply(): Đây là hai phương thức của object Function, dùng để thực thi, hoặc gọi một function. Tham số đầu của hai phương thức trên thường là một object, cái mà sẽ được coi là object hiện thời và là tham số cho hàm thực thi phương thức call() hay apply(). Trong thực tế người ta thường dùng call thay cho apply bởi chức năng không có gì khác nhau, chỉ khác ở tham số truyền vào cho hai phương thức. Để minh họa điều này ta xét ví dụ sau:

function showInfo(){

alert(this.name);

}

function myObject(name){

this.name=name;

this.show=showInfo;

}

var myObj=new myObject("AxitDN");

//Cách thông thường

myObj.show(); //kết quả cho AxitDN

//Sử dụng call

showInfo.call(myObj); //kết quả cho AxitDN

Ví dụ trên cho ta thấy rằng trong JavaScript, các hàm được sử dụng một cách khá tự do, thậm trí được sử dụng với một mục đích hoàn toàn khác so với lúc nó được tạo cho đến khi kết thúc chương trình. Không những thế với thuộc tính đặc biệt prototype càng làm cho chương trình viết bằng JavaScript trở nên vô cùng sinh động.
(Còn nữa)